KCR2 werkt aan Landelijke Coördinatie Teams (LCT's): 'Het is een ontdekkingsreis'

Bij een (grootschalige) crisis wordt er soms veel van KCR2 verwacht. Daarom is de organisatie bezig met het opleiden van Landelijke Coördinatie Teams (LCT’s) die tijdelijk kunnen bijspringen. Wat doen de LCT’s? En waarom is het leuk om voor een LCT te werken? We gingen langs voor een interview.

KCR2 is het centrale knooppunt voor bovenregionale crises en rampen. Tijdens een crisis komt er al snel veel op hen af. “We hebben ervoor gekozen om onze organisatie zonder al te veel overhead in te richten”, vertelt Joes Anema, domeincoördinator van het Informatie en Coördinatie Centrum (ICC) van KCR2.

“Qua dagelijkse werkzaamheden kunnen we in principe alles aan. Maar bij een complexe of langdurige crisis bereiken we al snel een grens. We hebben dan hulp nodig, en het liefste van mensen die we kunnen oproepen. Dus mensen die verbonden aan ons zijn, maar die niet permanent voor ons werken. Daarom zijn we gestart met het inrichten van Landelijke Coördinatie Teams (LCT's).”

Jullie hebben deze teams de afgelopen maanden ingericht. Voor welke rollen hebben jullie mensen gezocht?
“Een LCT bestaat uit een scenariospecialist, secretaris, informatiemanager, teamleider en een liaison vanuit KCR2. Afhankelijk van het type crisis kan de teamleider ervoor kiezen om meer specialisten te vragen om aan te schuiven. Ook kan het voorkomen dat bepaalde rollen bij een specifieke crisis niet nodig zijn.”

Wanneer worden de LCT's opgeroepen? Wat zijn de opschalingscriteria?
“Er wordt een LCT opgeroepen als we een crisis of calamiteit met onze eigen capaciteit niet meer aankunnen. Het LCT kan dan één of meerdere van onze zes kerntaken overnemen. 

Dat kan dus zijn: de landelijke en bovenregionale informatievoorziening, de coördinatie van nationale bijstand, de coördinatie van internationale bijstand, crisisbeheersing voor Caribisch Nederland, repatriëring van Nederlanders die in het buitenland in een acute noodsituatie zijn beland of het continu monitoren van de capaciteit en paraatheid.”

Wat vonden jullie belangrijk bij het samenstellen van de teams?
“Diversiteit. En dan bedoel ik niet alleen diversiteit in de verhouding tussen mannen en vrouwen. We hebben ook gekeken naar de diversiteit in de organisaties waar zij werken en de achtergronden die zij hebben.

Voor de teamleiders zijn we bijvoorbeeld niet per se op zoek gegaan naar leiders CoPI of operationeel leiders die bij veiligheidsregio's werken. Het type crisis waar wij mee te maken hebben, is namelijk heel anders dan de crises waar de veiligheidsregio's over gaan. Daarom zijn we op zoek gegaan naar mensen met aanvullende competenties die elkaar kunnen versterken.

We hebben een goede mix gevonden tussen mensen met een ruime ervaring in crisisbeheersing en mensen die andere competenties hebben waardoor ze goed in het team passen. Ook is het een goede mix geworden tussen mensen die bij verschillende overheden werken, bijvoorbeeld bij gemeentes, de politie, ambulancezorg of Defensie.”

Bonnie Mastenbroek, jij hebt gesolliciteerd op een functie binnen het LCT. Wat sprak jou aan?
“Ik werk als adviseur crisisbeheersing voor Veiligheidsregio Drenthe. Tijdens een crisis vervul ik de rol van informatiemanager. Maar in onze veiligheidsregio wordt er niet vaak opgeschaald naar GRIP 2 of GRIP 3. Ik heb gesolliciteerd op een functie binnen het LCT zodat ik mijn kennis en vaardigheden vaker in de praktijk kan brengen.

We hebben inmiddels al enkele opleidings- en trainingsdagen gehad en ik merk dat het enthousiasme van de mensen van KCR2 me ook aanspreekt. Bovendien is het leuk dat de teams heel divers zijn. Je werkt met mensen met zeer verschillende achtergronden en ervaringen samen. Dat is echt heerlijk.”

Peter Schut, jij bent ook een van de nieuwe LCT-leden. Wat sprak jou aan?
“Mijn reguliere baan is teamleider advies en ondersteuning bij Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden.

Ik herken me in de motivatie van Bonnie. Bovendien hoor ik veel over de positionering van KCR2 en daar heb ik ook een mening over. Dus ik dacht: ik kan overal wel wat van vinden, maar het is beter om een bijdrage te leveren. Dat zorgt er namelijk voor dat ik er ook invloed op heb.

Bovendien ben ik opgeleid als H-OvD en Leider CoPI. Werken in een LCT is een goede manier om mijn scope te verbreden en meer te leren over het bovenregionale speelveld.”

Bonnie: “Ik vind het bovendien bijzonder dat we het werk binnen de LCT's echt samendoen. Iedereen heeft natuurlijk zijn eigen rol en taken. Toch is elke inbreng even waardevol.”

Peter: “Dat klopt. Op papier is er een hiërarchie, maar in de praktijk merken we daar vrijwel niks van. Iedereen wordt als gelijke behandeld.”

Was het lastig om voldoende mensen te vinden?
Joes: “Nee. We hebben een stille werving gedaan. Dus we hebben de vacature niet overal gepubliceerd, maar we hebben in diverse netwerken rondgevraagd of er mensen waren die interesse hadden.

Gaandeweg hebben we bepaalde criteria losgelaten. In het begin hadden we bijvoorbeeld als criterium dat de reisafstand maximaal een uur mocht zijn. We hebben dat losgelaten omdat je ook deels vanuit huis kunt werken. Bovendien gaat het vaak om langdurige inzetten, waarbij je elkaar aflost.”

Peter: “We hebben daar ook al een goede modus in gevonden. Tijdens een van onze inzetten hadden we bijvoorbeeld afgesproken dat de mensen die van ver komen alvast startten vanuit huis. Zo konden zij alvast zaken in gang zetten, terwijl de anderen naar KCR2 toereden. Bij aankomst namen zij de taken over, en stapten de mensen in de auto die verder weg wonen. Zo ontstond er een mooie overloop. We gaan in de praktijk ontdekken of dat ook voor andere crises goed werkt.”

Hoeveel LCT-leden hebben jullie geworven?
Joes: “De teams zijn nog niet compleet, we hebben nog een aantal sollicitatiegesprekken lopen. Maar we hebben 4 functies en we mikken op 6 personen per functie. Sommige mensen kunnen voor twee rollen ingezet worden. Met onze eigen liaisons erbij zitten we nu op 26 personen.”

Is het werk voor een LCT goed te combineren met het werk voor jullie eigen organisaties?
Peter: “Inmiddels wel. In het begin werkten de LCT's met piketdiensten. Dat was bijna niet te verenigen met de piketdiensten die we voor onze eigen organisatie draaien. Daardoor was de belasting te groot. Nu werkt het LCT met vrije instroom en dat is wel oké. We hebben een Signal-groep, en bij een crisis geven mensen zelf aan of zij beschikbaar zijn.”

Nikki Koek, adviseur crisisbeheersing bij KCR2 en aanspreekpunt voor de LCT's: “We zien in de praktijk dat mensen enthousiast zijn om een bijdrage te leveren. Dus het is ook zonder piketdiensten totaal geen probleem om de teams gevuld te krijgen.”

Ik zie jou lachen Bonnie. Herken jij dit?
“Zeker. Tijdens de natuurbranden dit voorjaar had ik graag een bijdrage willen leveren, dus ik baalde ervan dat ik op vakantie was. Ik had toen aangegeven dat ik vanaf zondag beschikbaar was. Helaas werd er zaterdagavond afgeschaald en was mijn inzet niet meer nodig. Dus het klopt, de drive om een bijdrage te leveren is groot.”

Tijdens een grootschalige crisis zijn er vaak ook veel extra mensen nodig in de organisaties waar de LCT's primair werken. Krijgen jullie de LCT's dan wel gevuld?
Nikki: “Ik merk dat dat geen probleem is. De natuurbranden van dit voorjaar zijn daar een goed voorbeeld van. Enkele LCT-ers konden tijdens deze crisis niet voor ons werken omdat zij een rol hadden in het Landelijk Actiecentrum Natuurbranden (LAC-NB). Peter was een van hen. Toch was het geen probleem om de LCT's vol te krijgen.

Bovendien is het leuk dat we als KCR2 met het LAC-NB samenwerken. Dus we hebben evengoed met Peter samengewerkt, alleen dan vanuit zijn rol binnen het LAC-NB. Zo leer je ook meer over de andere rollen die mensen hebben.”

Jullie zijn nu volop bezig met opleiden, trainen en oefenen. Hoe ziet dat traject eruit?
Nikki: “Dat traject wordt verzorgd door onze opleidingscoördinator Jesse Mol. Tijdens de eerste opleidingsdagen lag de focus op het leren van de kerntaken van KCR2. De LCT-ers werden daarbij meegenomen in de verschillende scenario's. De komende weken gaan zij zich focussen op de rollen en taken van de LCT's. Tijdens het opleidingstraject draaien de LCT's al zo veel mogelijk mee in de inzetten die wij hebben. Zo kunnen ze ervaring opdoen uit de praktijk. In september staat de eerste grote oefening gepland. Het is de bedoeling dat zij daarna zelfstandig een inzet kunnen draaien.”

Enkele LCT-ers hebben natuurlijk al veel kennis en ervaring in crisisbeheersing. Kunnen zij nog wel iets leren in dit opleidingstraject?
Peter: “Zeker wel. Ik ben zelf in mijn eigen organisatie opgeleid als Leider CoPI en H-OvD, dus ik ken de regionale crisisstructuur goed. In het LCT-opleidingstraject leer ik veel over de bovenregionale en nationale crisisstructuur. Ook leer ik veel over het hele speelveld tussen KCR2 en de ministeries.

 Dus: wat zijn de politiek bestuurlijke afwegingen op landelijk niveau? Met welke ministeries heb je te maken? Welke planvorming hoort daarbij? Ook krijg je als LCT met andere crisistypen te maken, zoals de repatriëring. Daar hebben wij als veiligheidsregio nooit iets mee te maken.”

Na de oefening in september zijn de LCT's startklaar. Hoe zal een inzet vanaf dan verlopen?
Joes: “Bij een calamiteit kan ik dan als MT-lid een opdrachtbeschrijving maken. Ik stuur die naar een teamleider, dus bijvoorbeeld naar Peter. De teamleiders zijn dan in staat om met het LCT het hele proces voor hun rekening te nemen. Ik hoef me dan helemaal nergens meer zorgen over te maken, en ik kan dan bij wijze van spreken naar huis.”

Zijn er nog zaken die je na september verder wil doorontwikkelen?
Joes: “Jazeker. De LCT's richten zich nu op de kerntaken van KCR2. Maar een crisis kan groter worden waardoor er opgeschaald wordt naar een Landelijk Operationeel Team (LOT). Het is de bedoeling dat een LCT dan het voorwerk kan doen voor een LOT. Maar zo ver is het nog lang niet.”

Wat een mooie ontwikkeling. Waarom zien jullie dat als een logische aanpak?
“Omdat we geleerd hebben van de coronaperiode. Tijdens de coronacrisis moesten we ad hoc een Landelijk Operationeel Team – Corona opzetten. We moesten toen snel voldoende mensen vinden die beschikbaar zijn en de juiste competenties hebben. Nu hebben we bij een bovenregionale crisis een LCT die al veel voorbereidend werk kan doen. Het is voor hen gemakkelijker om op te schalen naar een LOT.”

Wat verandert er in praktische zin bij de transformatie van een LCT naar een LOT?
“De aansturing. Een LCT werkt onder het gezag van het hoofd KCR2. Het LOT werkt altijd in opdracht van een daartoe bevoegde partij. Bij een bovenregionale crisis gebeurt dit namens het IRBT (interregionaal beleidsteam) of de voorzitters veiligheidsregio, en bij een landelijke crisis namens de minister van Justitie en Veiligheid. Voor de werkzaamheden vanuit een LOT is er altijd een bestuurlijk aanspreekpunt. Dat kan een opgeschaald IRBT zijn, één van de betrokken voorzitters veiligheidsregio of de voorzitter van het Veiligheidsberaad.”

Peter: “Wij worden dan een soort actiecentrum van het LOT.”
Joes: “In praktische zin betekent dit dat het werk gewoon doorgaat. Alleen komen er dan landelijke commandanten van andere diensten bij.”

Dus de processen vloeien dan mooi in elkaar over.
Joes: “Precies. Maar het is niet de verwachting dat we dit snel geregeld hebben. Er moeten nog veel stappen gezet worden om daar te komen. Het is wel een mooie stip op de horizon.”

Peter: “En hoe ik het zelf ervaar is dat we als LCT, in elke stap die we zetten, kwaliteit willen leveren. Daarmee willen we bijdragen aan een positieve ervaring. Ik hoop dat andere overheden het daardoor ook fijn vinden dat we er zijn. Die positieve ervaring draagt eraan bij dat we straks gemakkelijker een bijdrage kunnen leveren aan het LOT.”

Ik heb voor mijn gevoel een goed beeld gekregen van de LCT's. Zijn er nog dingen die ik niet gevraagd heb en die wel een goede toevoeging zijn?
Joes: “Jazeker. Ik wil nog even benoemen dat de hele LCT-structuur opgezet is door Gijs de Smet. Hij heeft als rijksconsultant dit project voor zijn rekening genomen, inclusief het wervingstraject.”

Wat was de kracht van zijn aanpak?
“Ik zou zeggen de persoon zelf. Gijs komt niet uit de crisisbeheersingswereld en dat hielp enorm. Daardoor stelde hij vragen die wij onszelf vrijwel nooit stellen. Dat zorgde voor scherpte in de opzet van het hele project.”

Is er verder nog iets waarmee jullie willen afsluiten?
Peter: “Jazeker. Het leuke aan het werken voor het LCT is dat er veel mogelijk is. De contouren van de LCT's zijn bekend en we mogen hier zelf invulling aan geven. Daardoor is het eigenaarschap van het hele team ontzettend groot. Het is een traject van ontdekken, evalueren, vallen en weer opstaan. We slagen daarin omdat er een positieve flow is. Het is mooi dat we op deze manier samen aan een goede crisisstructuur kunnen bouwen.”